Jabba :: Strona główna

Buszując po sieci ciągle natrafiam na 'temat - rzekę' pt. : narzekanie na tłumaczenie tytułów zagranicznych filmów na język polski. W tym wpisie zajmę sie jednak nie tylko tłumaczeniem samych tytułów, ale całych filmów/ książek.

Po pierwsze i najważniejsze: definicją dobrego tłumaczenia nie jest tłumaczenie dosłowne! Często jest to po prostu niemożliwe. Dlaczego? Otóż każdy naród ma słowa, wyrażenia, które maja tak zwane 'drugie dno' i przetłumaczenie dosłownie takiego wyrażenia powoduje, że traci ono sens => chodzi mi tu o tak zwane konotacje. Rzadko występują one w tytułach, ale w tłumaczeniach filmów już często. Jeśli bohater niemieckiego filmu mówi do kolegi 'jeśli będziesz jeździł nadal tak szybko, to w końcu pojedziesz do Flensburga", to nie oznacza, że zrobi sobie tam wycieczkę, tylko że mu odbiorą prawo jazdy. Przetłumaczenie słowo w słowo wywołało by nieporozumienie. A teraz wyobraźmy sobie, że ktoś nakręcił film o murze, który wybudowano między dwoma placami zabaw w Berlinie. Przetłumaczenie tego jako "Mur w Berlinie" spowoduje oczywistą konotacje z murem Berlińskim ;-). Kolejny przykładem może być tytuł: 'W drodze do Rajska/ Tworkowa'. Jakiekolwiek tłuamczenie dosłowne skończy sie fiaskiem, bo nie o miasto tu chodzi, lecz o zakłąd dla osób psychicznie chorych.

Podczas procesu tłumaczenia stykamy sie też ze słowami których NIE da się przetłumaczyć. Co wiec wtedy zrobić? Tu jest kilka możliwości:

-można opisać (co w książkach jest często wykorzystywane, ale do filmów sie wybitnie nie nadaje, bo czy wyobrażamy sobie zagranicznego aktora, który przykładowo zamiast pytania 'czy zjesz bigos?' pyta: 'czy zjesz polską potrawę składającą się w głownej mierze z kapusty kiszonej z dodatkiem kiełbaski i przypraw?')

-fonetyczny zapis ( znowu: użyteczny w książkach, ale w filmach zagranicznemu odbiory bedzie obojetne czy my mu powiemy bigos, czy bigosch, lub bigosh - i tak nie zrozumie).

-tłumaczenie zbliżone to metody 'słowo w słowo'

Ale wracając do tłumaczeń tytułów: oczywiście nie wszytskie są idealne, znajdują sie wśród nich buble. Np. szacunek tłumaczowi, który 'Dirty Dancing" zamienił na "Wirujący seks". Ja bym tego nie wymyśliła, nawet po najlepszych używkach ;-D.

Dobre tłumaczenie, to tłumaczenie oddające treść filmu. To jest moja definicja dobrego tłumaczenia.Często tytuły tłumaczy się słowo w słowo, ale to tylko jedna z dostępnych technik tłumaczenia. Oto wszystkie trzy wraz z przykładami:

1. Tłumaczenie słowo w słowo:

'Katar' => 'Der Schnupfen'

'Król Dawid żyje!' => 'König David lebt!'

'Cyryl, gdzie jesteś' => 'Cyryl, wo bist du?'

2. Tłumaczenie słowo w słowo z dodatkiem podtytułu (ta, to także może tłumacz zrobić ;-))

'Postscriptum' => 'Postscriptum für Anna und Miriam' (Postscriptum dla Anny i Miriam)

'Hrabina Cosel' => 'Gräfin Cosel. Ein Frauen Schicksal am Hofe Augustus des Starken' ( Hrabina Cosel. Los kobiety na dworze Augusta Mocnego)

3. Tzw. wolne tłumaczenie ;-):

'Początek' => 'Die schöne Frau Seidenmann' (Piękna pani Seidemann)

'Wszystko inaczej' => 'Ferien in der Stadt' (Wakacje w mieście)

'Wszystko powiem Lilce' => 'Wenn das Lilka wüsste' (Gdyby Lilka wiedziała)

'Dorosnąć' => 'Mein Sohn Michael' (Mój syn Michał)

Często właśnie ta trzecia metoda jest  wykorzystywana przy tłumaczeniu tytułów zagranicznych filmów, co wzbudza protest widzów i posądzenia o błędne tłumaczenie wspomnianego tytułu. Celem tego wpisu jest wykazanie, ze nie jest to błędem o ile zgadza się z treścią filmu. Co nie wyklucza, że niekiedy tłumaczenia są fatalne i niepasujące. Aby to robić trzeba mieć też wyczucie stylistyczne (nie tłumaczymy 'wąchać kwiatki od spodu' jako 'oddać duszę panu' :D) i wykazac sie znaomościa języka. Jeśli te warunki będą spełnione, to z pewnością czeka nas wiele poprawnych, zabawnych i godnych zapamiętania tłumaczeń zarówno filmu jak i jego tytułu.

W dzisiejszym wpisie chciałabym się zająć pytaniem, czy każdy może uczyć się języków obcych i czy dlaczego wiele osób poznając podstawy języka, umiejąc się nim komunikatywnie posługiwać, nie doskonali dalej swoich umiejętności, tylko zniechęcona odkłada naukę na bok.

Odpowiadając na pierwsze pytanie: tak- nauka języków obcych jest dla każdego człowieka, który wykazuje chęć nauczenia się go. Bardzo wiele zależy od wieku uczącego się. Jest taka reguła, ze im wcześniej dziecko rozpocznie nauke, tym lepiej opanuje język. Nie jest to do końca prawda, a ponadto ludzie nie znają umiaru. Mając na myśli "im wcześniej" tzn. w okolicy 4-6 lat, a nie, jak oferuje na przykład pewien ośrodek w Bydgoszczy już w okresie niemowlęctwa. Jeśli dziecko w wieku przedszkolnym zacznie uczyć się dajmy na to angielskiego to ma szanse mówić bez polskiego akcentu, ponieważ charakterystyczne dla tego wieku jest plastyczność organów mowy. Takie dzieci oczywiście nie uczą się gramatyki, pisania, lecz słuchają, ucza się piosenek i wierszyków, dzięki czemu poznają wymowe i fonetykę obcego języka. Dzieci starsze uczą się przede wszystkim słownictwa oraz gramatyki. Badania pokazują że dzieci, które zaczęły naukę języka obcego po 12 roku życia praktycznie nigdy nie pozbędą się polskiego akcentu, jak te, które naukę rozpoczęły w wieku przedszkolnym. To samo dotyczy dorosłych: oczekują oni, że będą mówić jak rodzimi użytkowicy języka obcego, co jest niemożliwe, ze względu na to, że rozpoczeli nauke zbyt późno.

Warto jednak zauważyć, że choć sam akcent jest zależny od wieku rozpoczęcia nauki, to pod żadnym względem nie dotyczy to poprawności językowej i komunikatywności. Młodzież oraz dorośli, którzy mają większa koncentrację, mogą się dużo uczyć na pamięć, mają lepiej rozbudowaną pamięć długotrwałą i zdolność logicznego myślenia, świetnie opanowują słownictwo, struktury gramatyczne, które są niezbędne dla komunikatywnego porozumiewania się, a jest to przecież podstawowym celem.

Teraz chciałabym zająć się drugim pytaniem: dlaczego wiele osób osiągnąwszy komuniktywny stopień opanowania języka obcego zniechęca się i rezyguje z dalszej nauki. No właśnie ze względu na dążenie do perfekcji. Chcą mówić tak jak (w przypadku języka angielskiego) jak Anglicy i uważają, że jeśli będą dostatecznie długo i pilnie ćwiczyć to to osiągną. A tutaj czeka na nich rozczarowanie. Ponadto znam przypadki wielu osób, które wstydzą się mówić spontanicznie, gdyż wolą nic nie powiedzieć, niż powiedzieć cos z niewielkim błędem. To problem zwłaszcza wśród osób, które zaczynają naukę języka obcego jako dorośli.

Tak więc nauka języka obcego jest dla każdego, w każdym wieku. Trzeba się też zastanowić i zadać sobie pytanie: dlaczego uczę się akurat tego języka? Jesli chodzi o komunikatywne porozumiewanie się dla własnej przyjemności, to już po roku widać efekty i można się z nich cieszyć. Nie trzeba znać wszystkich słów, zwrotów czy zasad gramatycznych. Wg. mnie najwazniejsza jest radość z posługiwania się językiem obcym. Wszystkim polecałabym naukę przede wszystkim języka anielskiego, który jest nazywany obecnie "współczesną łaciną", a dopiero w drugiej kolejności innych języków. No chyba, ze celem kogoś jest np. czytanie literatury w orginale, wtedy "nie ma że boli" trzeba się uczyć:). W moim przypadku była to chęć przeczytania "Fausta" J. W Goethego i stąd wzięlla się chęć nauczenia się języka niemieckiego ;). Ciekawi mnie jak to przebiega u innych osób ;-). Co jest decydującym czynnikiem determinującym wybór konkretnego język? Myśle, że jest to kwestia indywidualna, dlatego chetnie poznam opinię innych, co zdecydowało.

• Ucz się - im więcej będziesz umiał, tym będzie Ci się łatwiej żyło, tym więcej osiągniesz, tym mniej doświadczysz nieprzyjemności. Zrozum chociaż podstawy matematyki, pozwoli Ci widzieć abstrakcje w rzeczywistości.
• Kontroluj swój umysł - tylko Ty jesteś to w stanie zrobić. To jak postrzegasz świat zależy tylko od Ciebie. Nikt nie jest Ci w stanie narzucić co masz myśleć.
• Bądź ambitny - nie można mieć wszystkiego? Nieprawda! Można, tylko trzeba się starać. Nie poddawaj się, dąż do celu, daj z siebie wszystko. Jak się nie uda, to nie będziesz miał sobie czego wypominać. Niezależnie kim jesteś nie zatrzymuj się na kasie w Tesco.
• Uśmiechaj się - od samego uśmiechu zrobi Ci się radośniej, przyjemniej. Nie bój się tego robić publicznie - przyciągniesz osoby, które się też uśmiechają. Nie masz powodu? Oj nieprawda.
• Nie śpij tyle - potrzebujesz mniej snu niż Ci się wydaje. Wykorzystaj swoje życie ciekawiej.
• Wierzysz w boga? OK! - pamiętaj, że jeżeli on chce Twojego dobra, to pewnie też chce dobra Twojego znajomego. Daj mu i sobie trochę radości, a bóg na pewno będzie zadowolony. Jeżeli nie, to ma problemy z osobowością.
• Toleruj innych - oni mają własny umysł i własne cele. Szanuj je, dopóki nikomu nie przeszkadzają.
• Walcz fair - pokaż, że Ty jesteś lepszy zamiast pokazywać, że on jest gorszy. Zaskocz swoimi atrybutami zamiast pokazywać czyjeś wady.
• Nie załamuj się - każdy zdany przez Ciebie egzamin, każda klasówka, każde kolokwium było tym najtrudniejszym do tej pory. Ten egzamin też taki jest.
• Uprawiaj seks - oprócz oczywistej przyjemności zbliżysz się do drugiej osoby, nauczysz się czerpać przyjemność z jej przyjemności. Odpoczniesz męcząc się.
• Nie bój się - jesteś zdrowym człowiekiem, jak nie Ty, to kto? Tylko Ty jesteś w stanie skrzywdzić samego siebie.
• Pomagaj także bezinteresownie - i miej refleks, żeby zrobić to w odpowiedniej chwili.
• Myśl - możesz to robić nawet myjąc zęby, jeżeli konkretne przemyślenia nie przyniosą konkretnych efektów, to na pewno pomogą Ci w przyszłości, nawet jeżeli nieznacznie.
• Mów czego chcesz - tak sobie jak i innym. Da Ci to pewność siebie, przypomni Ci po co żyjesz, da innym możliwość pomocy Ci.
• Nie oglądaj wiadomości - tylko Cię to rozproszy, zdemotywuje. Stracisz czas na coś, co Ci się na nic nie przyda.
• Doceniaj innych - wiele rzeczy, do których doszedłeś są ich zasługą, pomyśl o tym przez chwile i zrewanżuj się.

Stef już napisał, ja piszę dopiero teraz. Nie będę już rozwijał Jabby, zostanie ona prawdopodobnie w stanie takim jak jest.

Dlaczego? Mam bardzo dużo zajęć innego rodzaju, mam pracę i studia. W pracy zacząłem się zajmować czymś całkiem innym i zobaczyłem jak 'programowanie WWW' jest niewdzięczne. Nie mam zamiaru już tu wracać.

Innym powodem jest to, że domena jabba.pl z dniem 2007-11-22 straci ważność. Nie mam za bardzo zamiaru płacić 122zł - jeżeli użytkownicy postanowią jednak to dalej pociągnąć - przedłużę.

Jeżeli nie, to dopóki Koniczynek - administrator uazni - nie będzie miał sprzeciwu, to Jabba będzie chodzić pod domeną jabba.uaznia.net.

Przepraszam, wybaczcie.

Dodano 2007-12-10 21:07: Nie tłumacząc jak i dlaczego, nie z mojego powodu, domena jabba.pl została dla nas przedłużona na następny rok. Tak więc narazie nic się nie zmienia. Nie pytajcie jak to się stało.