Różnice między rozdzielnicą natynkową a podtynkową

Czym różni się rozdzielnica natynkowa od podtynkowej? Kompletny przewodnik

Rozdzielnica elektryczna to serce każdej nowoczesnej instalacji. Niezależnie od tego, czy mieszkasz w domu jednorodzinnym, bloku, pracujesz w biurze czy prowadzisz obiekt przemysłowy, to właśnie ona odpowiada za bezpieczne i efektywne zarządzanie przepływem prądu. Często potocznie nazywana skrzynką elektryczną czy szafą elektryczną, pełni kluczowe funkcje – od dystrybucji energii, przez zabezpieczenie obwodów i użytkowników, aż po umożliwienie kontroli nad całą siecią.

Wybór odpowiedniej rozdzielnicy ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego działania instalacji, jej bezpieczeństwa, a nawet estetyki wnętrza. Jednym z podstawowych kryteriów podziału rozdzielnic, szczególnie tych stosowanych w budynkach mieszkalnych i biurowych, jest sposób ich montażu. Wyróżniamy tu dwa główne typy: rozdzielnice natynkowe i rozdzielnice podtynkowe.

Czym różni się rozdzielnica natynkowa od podtynkowej? To pytanie zadaje sobie wielu inwestorów i właścicieli nieruchomości. Choć ich podstawowa funkcja jest taka sama – zarządzanie instalacją elektryczną – różnią się one kluczowymi cechami, które wpływają na proces montażu, estetykę, a nawet łatwość przyszłej rozbudowy czy konserwacji. Zrozumienie tych różnic pozwoli podjąć świadomą decyzję o wyborze najlepszego rozwiązania dopasowanego do konkretnych potrzeb i warunków.

W tym artykule przyjrzymy się bliżej charakterystyce obu typów rozdzielnic, omówimy ich zalety i wady, a także wskażemy, kiedy warto zdecydować się na dane rozwiązanie. Podpowiemy również, na jakie inne parametry zwrócić uwagę, aby zapewnić sobie maksymalne bezpieczeństwo i komfort użytkowania instalacji elektrycznej.

Co to jest rozdzielnica elektryczna i jakie pełni funkcje?

Zanim zagłębimy się w różnice między rozdzielnicami natynkowymi a podtynkowymi, warto dokładnie zrozumieć, czym jest rozdzielnica elektryczna i jaką rolę odgrywa w naszej codzienności. Jak już wspomniano, jest to centralny punkt instalacji, do którego docierają przewody zasilające, a od którego odchodzą obwody zasilające poszczególne punkty odbioru energii w budynku – gniazdka, oświetlenie, urządzenia AGD, systemy ogrzewania czy klimatyzacji.

Główne funkcje rozdzielnicy elektrycznej to:

1. Dystrybucja energii: Rozprowadza prąd z głównego źródła zasilania na poszczególne obwody, zgodnie z projektem instalacji.
2. Ochrona przed przeciążeniami i zwarciami: Zawiera zabezpieczenia (bezpieczniki, wyłączniki nadprądowe), które automatycznie odłączają dopływ prądu w przypadku przekroczenia dopuszczalnego natężenia prądu (przeciążenie) lub powstania zwarcia. Chroni to zarówno samą instalację, jak i podłączone do niej urządzenia przed uszkodzeniem, a w skrajnych przypadkach przed ryzykiem pożaru.
3. Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym: Wyłączniki różnicowoprądowe (RCD) monitorują przepływ prądu i reagują, gdy wykryją tzw. prąd upływu, który może świadczyć o uszkodzeniu izolacji lub kontakcie człowieka z elementami pod napięciem. Szybkie odcięcie zasilania minimalizuje ryzyko porażenia.
4. Umożliwienie kontroli i sterowania: Rozdzielnica zapewnia łatwy dostęp do kluczowych elementów instalacji, pozwalając na ręczne odłączenie poszczególnych obwodów (np. w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych, remontowych czy w sytuacji awarii), a także na montaż elementów automatyki sterującej oświetleniem, ogrzewaniem czy innymi systemami.
5. Ochrona aparatury: Obudowa rozdzielnicy chroni znajdujące się wewnątrz urządzenia przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem, wilgocią czy dostępem osób niepowołanych.

W budynkach prywatnych najczęściej spotyka się rozdzielnice modułowe, które pozwalają na swobodne konfigurowanie wyposażenia w zależności od potrzeb instalacji. Mogą być one stosowane zarówno w małych mieszkaniach, jak i w rozbudowanych domach jednorodzinnych. Podstawowy podział tych rozdzielnic, z punktu widzenia użytkownika, dotyczy właśnie sposobu ich montażu – na powierzchnię ściany (natynkowe) lub w jej wnętrzu (podtynkowe).

Rozdzielnica podtynkowa – estetyka i dyskrecja

Rozdzielnice podtynkowe, zwane również rozdzielnicami wnękowymi, to rozwiązanie cenione przede wszystkim za swoje walory estetyczne. Montuje się je w specjalnie przygotowanych w ścianie wnękach, dzięki czemu po zainstalowaniu rozdzielnica jest praktycznie zlicowana z powierzchnią ściany. Widoczna pozostaje jedynie jej przednia część – zazwyczaj drzwiczki, które mogą być przezroczyste lub matowe, często w kolorze dopasowanym do wystroju wnętrza.

Charakterystyka rozdzielnic podtynkowych:

• Sposób montażu: Instalowane są we wnęce wykutej lub przygotowanej w ścianie. Wymaga to bardziej inwazyjnych prac montażowych, w tym kucia, tynkowania i malowania.
• Estetyka: Ich największa zaleta. Są dyskretne, nie wystają ze ściany, dzięki czemu minimalnie wpływają na wygląd pomieszczenia. Idealnie komponują się z nowoczesnymi i eleganckimi wnętrzami.
• Zajmowana przestrzeń: Nie zajmują dodatkowego miejsca w pomieszczeniu, co jest szczególnie ważne w wąskich korytarzach, przedpokojach czy niewielkich wiatrołapach.
• Konstrukcja: Mogą być wykonane z tworzywa sztucznego lub metalu (stalowa, aluminiowa). Dostępne są w szerokiej gamie rozmiarów, kolorów i z różnymi rodzajami drzwiczek (pełne, przeszklone, metalowe, plastikowe).
• Stopień ochrony IP: Typowe rozdzielnice wnękowe stosowane w pomieszczeniach mieszkalnych zapewniają zazwyczaj stopień ochrony na poziomie IP30-IP40. Wersje o wyższym stopniu ochrony (np. IP54 i więcej, określane jako hermetyczne) są również dostępne, jeśli wymagają tego warunki lokalizacji (np. podwyższona wilgotność).
• Zastosowanie: Najczęściej wybierane do budynków mieszkalnych, biurowych i innych miejsc, gdzie estetyka ma kluczowe znaczenie.

Zalety rozdzielnic podtynkowych:

• Minimalny wpływ na estetykę wnętrza.
• Nie zajmują przestrzeni w pomieszczeniu.
• Szeroki wybór wzorów i kolorów umożliwiający dopasowanie do aranżacji.
• Możliwość zamaskowania zawartości drzwiczkami w kolorze ściany.

Wady rozdzielnic podtynkowych:

• Wymagają bardziej inwazyjnych prac montażowych (przygotowanie wnęki).
• Instalacja jest bardziej czasochłonna i może generować więcej kurzu/gruzu.
• Ewentualna przyszła rozbudowa instalacji lub wymiana rozdzielnicy może być utrudniona lub wymagać dodatkowych prac, jeśli pierwotna wnęka jest zbyt mała. Wymaga dokładnego zaplanowania liczby modułów z zapasem.
• Mogą nie być odpowiednie dla ścian o słabej konstrukcji lub zbyt cienkich.

Rozdzielnica natynkowa – prostota montażu i funkcjonalność

Rozdzielnice natynkowe, określane także jako rozdzielnice naścienne, montuje się bezpośrednio na powierzchni ściany. Nie wymagają one przygotowywania wnęki, co znacząco upraszcza i przyspiesza proces instalacji. Zazwyczaj montuje się je za pomocą kilku kołków i śrub.

Charakterystyka rozdzielnic natynkowych:

• Sposób montażu: Przykręcane bezpośrednio do powierzchni ściany. Montaż jest szybki, prosty i mało inwazyjny dla struktury budynku.
• Estetyka: Postrzegane są jako mniej estetyczne, ponieważ wystają ze ściany. Grubość takiej skrzynki może wynosić nawet ponad 20 cm, co sprawia, że jest dobrze widoczna.
• Zajmowana przestrzeń: Zajmują przestrzeń na powierzchni ściany, co może być problematyczne w wąskich przejściach czy niewielkich pomieszczeniach.
• Konstrukcja: Często wykonane z wytrzymałego tworzywa sztucznego, odpornego na uszkodzenia mechaniczne i czynniki zewnętrzne. Dostępne są również wersje metalowe. Wersje przeznaczone do montażu na zewnątrz charakteryzują się odpornością na promieniowanie UV i wysoki stopień ochrony IP.
• Stopień ochrony IP: Zależny od modelu. Typowe rozdzielnice natynkowe do wnętrz mogą mieć różny stopień IP. Wersje hermetyczne (IP54 i więcej) są powszechnie dostępne i często stosowane w trudnych warunkach. Skrzynki zewnętrzne lub przeznaczone do pomieszczeń o wysokiej wilgotności (jak piwnice, garaże, pomieszczenia gospodarcze narażone na wilgoć) powinny mieć odpowiednio wysoki IP (np. IP54, IP65, IP67 dla zastosowań zewnętrznych lub wodoszczelnych).
• Zastosowanie: Często używane w obiektach, gdzie estetyka ma mniejsze znaczenie, ale liczy się łatwość montażu i dostępu: obiekty przemysłowe, hale magazynowe, budynki gospodarcze, piwnice, garaże, warsztaty. Mogą być stosowane również w domach, w pomieszczeniach technicznych, pod schodami czy w komórkach, o ile nie są narażone na nadmierną wilgoć (chyba że zastosowano model o odpowiednio wysokim IP).

Zalety rozdzielnic natynkowych:

• Wyjątkowa łatwość i szybkość montażu.
• Brak konieczności wykonywania wnęki w ścianie (mniej inwazyjne prace).
• Możliwość montażu na praktycznie każdym rodzaju podłoża.
• Łatwiejszy dostęp do instalacji w przypadku konserwacji, naprawy czy rozbudowy.
• Szeroki wybór modeli, w tym wersji o wysokim stopniu ochrony IP, idealnych do trudnych warunków lub zastosowań zewnętrznych.
• Potencjalnie łatwiejsza wymiana na większy model w przyszłości (o ile jest miejsce na ścianie).

Wady rozdzielnic natynkowych:

• Mniej estetyczne, wystają ze ściany.
• Zajmują przestrzeń na ścianie.
• W miejscach publicznie dostępnych mogą wymagać dodatkowego zabezpieczenia (np. osłoną maskującą) lub montażu modeli z zamkiem.

Czym różni się rozdzielnica natynkowa od podtynkowej w praktyce? Podsumowanie różnic

Podsumowując, kluczowa różnica między rozdzielnicą natynkową a podtynkową sprowadza się głównie do sposobu montażu i wynikających z niego konsekwencji dla estetyki, zajmowanej przestrzeni oraz zakresu prac instalacyjnych:

Cecha	Rozdzielnica Podtynkowa	Rozdzielnica Natynkowa
Sposób montażu	W wnęce w ścianie	Bezpośrednio na powierzchni ściany
Estetyka	Dyskretna, zlicowana ze ścianą, estetyczna	Widoczna, wystaje ze ściany, mniej estetyczna
Zajmowana przestrzeń	Nie zajmuje miejsca w pomieszczeniu (schowana w ścianie)	Zajmuje przestrzeń na powierzchni ściany
Zakres prac	Bardziej inwazyjny (kucie/przygotowanie wnęki), czasochłonny	Mniej inwazyjny (wiercenie pod kołki), szybki
Łatwość dostępu/rozbudowy	Wymaga przemyślanego planowania wnęki, rozbudowa może być trudniejsza	Łatwy dostęp, potencjalnie łatwiejsza rozbudowa (o ile jest miejsce)
Typowe IP	Często IP30-IP40 w standardowych zastosowaniach	Różne, w tym szeroki wybór modeli o wysokim IP (IP54, IP65, IP67)
Zastosowanie	Budynki mieszkalne/biurowe, gdzie estetyka jest ważna	Pomieszczenia techniczne, przemysł, miejsca gdzie estetyka mniej ważna, trudne warunki (wymagające wysokiego IP)

Warto podkreślić, że pod względem funkcjonalności, możliwości montażu tej samej aparatury elektrycznej (wyłączników, RCD, ograniczników przepięć itp.) oraz dostępności wersji o wysokim stopniu ochrony IP (do trudnych warunków czy zastosowań zewnętrznych), oba typy rozdzielnic są równoważne. Ostateczny wybór często zależy od potrzeb, oczekiwań inwestora, charakteru pomieszczenia oraz wymagań związanych z lokalizacją.

Jaką rozdzielnicę wybrać do domu lub mieszkania? Praktyczne wskazówki

Decyzja o wyborze między rozdzielnicą natynkową a podtynkową powinna być podyktowana kilkoma kluczowymi czynnikami:

1. Lokalizacja rozdzielnicy: Gdzie planujesz umieścić skrzynkę elektryczną?
   • Jeśli w widocznym miejscu, takim jak przedpokój, korytarz, wiatrołap czy nawet salon, i zależy Ci na estetyce, rozdzielnica podtynkowa będzie znacznie lepszym wyborem. Dyskretnie wkomponuje się w ścianę.
   • Jeśli rozdzielnica znajdzie się w pomieszczeniu gospodarczym, piwnicy (o ile sucha, lub model o wysokim IP), garażu czy pod schodami, gdzie wygląd ma mniejsze znaczenie, rozdzielnica natynkowa będzie praktycznym i często tańszym rozwiązaniem.
   • Jeśli ściany są zbyt cienkie lub wykonane z materiałów utrudniających lub uniemożliwiających wykucie wnęki, konieczny może okazać się montaż natynkowy.
   • W przypadku pomieszczeń o podwyższonej wilgotności (np. pralnia, łazienka – choć tam zazwyczaj montuje się tylko obwody dedykowane), piwnicy czy garażu, niezależnie od typu montażu, należy wybrać rozdzielnicę o odpowiednio wysokim stopniu ochrony IP.
2. Estetyka a budżet: Rozdzielnice podtynkowe są bardziej estetyczne, ale ich montaż jest droższy i bardziej pracochłonny ze względu na konieczność przygotowania wnęki i prac wykończeniowych. Montaż natynkowy jest szybszy i tańszy, ale efekt wizualny może być mniej zadowalający.
3. Planowana rozbudowa instalacji: Czy przewidujesz w przyszłości rozbudowę instalacji elektrycznej (np. dołożenie obwodów, systemów automatyki)?
   • W przypadku rozdzielnicy podtynkowej kluczowe jest zaplanowanie odpowiednio dużej wnęki i wybór skrzynki z zapasem modułów (zaleca się pozostawienie od 20% do 30% wolnego miejsca), aby przyszła rozbudowa była możliwa bez konieczności wymiany całej rozdzielnicy czy kucia nowej wnęki.
   • Rozdzielnica natynkowa, o ile jest wystarczająco duża lub jest miejsce na ścianie na dołożenie kolejnej obok, może oferować nieco większą elastyczność przy przyszłych zmianach.
4. Warunki środowiskowe: Czy rozdzielnica będzie narażona na kurz, wilgoć, opady, niskie lub wysokie temperatury?
   • W trudnych warunkach (np. nieogrzewany garaż, budynek gospodarczy, piwnica narażona na zawilgocenie, a zwłaszcza na zewnątrz) kluczowe jest wybranie modelu (czy to natynkowego, czy podtynkowego, choć natynkowe wersje o wysokim IP są bardzo popularne) z odpowiednio wysokim stopniu ochrony IP, który zabezpieczy aparaturę przed negatywnym wpływem czynników zewnętrznych. Na zewnątrz stosuje się często skrzynki hermetyczne, pyłoszczelne i wodoszczelne (np. IP65, IP67).
5. Dostępność: Rozdzielnica musi być łatwo dostępna dla domowników i elektryka.
   • Dobrą praktyką jest montowanie rozdzielnicy w domu jednorodzinnym w pobliżu drzwi wyjściowych, na wysokości wzroku osoby dorosłej. Umożliwia to szybkie odłączenie zasilania w razie awarii (np. pożaru). Dotyczy to obu typów rozdzielnic. Rozdzielnica natynkowa nie powinna utrudniać przejścia w wąskim korytarzu.

Inne kluczowe parametry przy wyborze rozdzielnicy

Poza sposobem montażu, przy wyborze rozdzielnicy elektrycznej należy zwrócić uwagę na szereg innych, równie ważnych parametrów, które wpływają na jej funkcjonalność, bezpieczeństwo i trwałość:

• Liczba modułów: To fundamentalny parametr określający wielkość rozdzielnicy. Jeden moduł to szerokość standardowego wyłącznika nadprądowego. Przed zakupem należy dokładnie zliczyć wszystkie urządzenia, które mają się znaleźć w rozdzielnicy (wyłączniki nadprądowe, RCD, ograniczniki przepięć, styczniki, timery, zasilacze, sterowniki itp.) i dodać do tego co najmniej 20-30% zapasu na przyszłą rozbudowę i lepsze chłodzenie aparatury. Zbyt mała rozdzielnica skutkuje ściskiem, przegrzewaniem się elementów i problemami z dodaniem nowych obwodów.
• Stopień ochrony IP: Wspomniany już parametr, który informuje o poziomie zabezpieczenia obudowy przed wnikaniem ciał stałych (kurz, pył) i wody. Pierwsza cyfra (od 0 do 6) dotyczy ochrony przed ciałami stałymi, druga (od 0 do 8) przed wodą. Im wyższe cyfry, tym lepsza ochrona.
  • IP20-IP30: typowe dla suchych pomieszczeń wewnętrznych, chronią przed dotknięciem palcem/narzędziem i dużymi ciałami stałymi.
  • IP40: chroni przed ciałami stałymi >1 mm.
  • IP54: chroni przed pyłem i bryzgającą wodą. Odpowiednie do pomieszczeń o podwyższonej wilgotności, garaży, nieogrzewanych piwnic.
  • IP65: pyłoszczelna, chroni przed strumieniem wody.
  • IP67: pyłoszczelna, chroni przed skutkami krótkotrwałego zanurzenia w wodzie. Idealna do zastosowań zewnętrznych (np. rozdzielnica w ogrodzie).
• Materiał wykonania: Rozdzielnice mogą być plastikowe lub metalowe. Tworzywa sztucznego są lekkie, odporne na korozję i często stosowane w wersjach natynkowych i hermetycznych. Metalowe (blacha stalowa, aluminiowa) są bardziej wytrzymałe mechanicznie, często spotykane w rozdzielnicach podtynkowych, ale mogą wymagać dodatkowego zabezpieczenia antykorozyjnego.
• Klasa izolacji: Określa sposób ochrony przed porażeniem. Klasa II (podwójna izolacja) jest powszechna i zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa.
• Zgodność z normami: Rozdzielnica musi być zgodna z obowiązującymi normami, takimi jak PN-EN 60439-3 (lub nowszymi odpowiednikami), co potwierdzają odpowiednie certyfikaty. Gwarantuje to, że produkt spełnia wymogi bezpieczeństwa.
• Wyposażenie dodatkowe: Rodzaj drzwi (przezroczyste, matowe, metalowe), obecność zamka (ważne w miejscach publicznie dostępnych), typ szyny nośnej (DIN), rodzaj zacisków (złączki szynowe, listwy zbiorcze).

Komponenty wewnątrz rozdzielnicy – serce instalacji

Niezależnie od tego, czy wybierzemy rozdzielnicę natynkową czy podtynkową, w jej wnętrzu znajdą się kluczowe elementy zarządzające instalacją. Najważniejsze z nich to:

• Wyłączniki nadprądowe (bezpieczniki automatyczne): Chronią poszczególne obwody (np. oświetleniowy, gniazd w kuchni, gniazd w pokojach) przed przeciążeniem i zwarciem. Wybiera się je odpowiednio do obciążenia danego obwodu.
• Wyłączniki różnicowoprądowe (RCD, różnicówki): Niezbędne dla ochrony przed porażeniem. Reagują na prąd upływu i odłączają zasilanie. Zgodnie z prawem budowlanym, każda rozdzielnica powinna mieć co najmniej jeden RCD o prądzie znamionowym różnicowym 30mA zabezpieczający całość lub jej część. W nowoczesnych instalacjach stosuje się ich więcej, przypisując je do konkretnych grup obwodów (np. osobny RCD dla łazienki, kuchni, obwodów zewnętrznych). Zwiększa to bezpieczeństwo i ogranicza zasięg awarii (wyłączenie jednego RCD nie powoduje braku zasilania w całym domu). Niejednokrotnie wyłącznik nadprądowy i różnicowoprądowy są zintegrowane w jednym module.
• Rozłączniki izolacyjne: Pozwalają na całkowite odłączenie zasilania od całej instalacji lub wybranego obwodu w celu bezpiecznego przeprowadzenia prac.
• Ograniczniki przepięć (ochronniki przeciwprzepięciowe): Chronią instalację i podłączone urządzenia przed skutkami przepięć – gwałtownych wzrostów napięcia, np. wywołanych uderzeniem pioruna w pobliską sieć energetyczną lub innymi zjawiskami.
• Zaciski i listwy zbiorcze: Służą do połączenia przewodów.
• Inne moduły: W rozdzielnicy mogą znaleźć się również timery, sterowniki (np. rolet, oświetlenia), zasilacze (np. domofonu), moduły automatyki domowej, a w niektórych przypadkach również główny licznik energii elektrycznej.

Rozdzielnica elektryczna w ogrodzie – szczególne wymagania

Instalacja elektryczna w ogrodzie (oświetlenie, zasilanie narzędzi, pomp) również wymaga odpowiedniego zabezpieczenia. Zazwyczaj jest ona zasilana z domowej rozdzielnicy, ale w przypadku bardziej rozbudowanych systemów lub specyficznych warunków, można zastosować osobną rozdzielnicę ogrodową. Kluczowym wymogiem dla rozdzielnic zewnętrznych jest bardzo wysoki stopień ochrony IP (zaleca się IP65, a najlepiej IP67), który zapewnia pełną pyłoszczelność i ochronę przed wnikaniem wody (opady, zraszanie, a nawet krótkotrwałe zanurzenie). Rozdzielnice ogrodowe są zazwyczaj typu natynkowego (montowane na elewacji, słupku, murku), muszą być wykonane z materiałów odpornych na warunki atmosferyczne i promieniowanie UV. W ich wnętrzu muszą znaleźć się wyłączniki nadprądowe i różnicowoprądowe, zapewniające bezpieczeństwo użytkowania instalacji w warunkach zewnętrznych.

Podsumowanie i wniosek praktyczny

Wybór między rozdzielnicą natynkową a podtynkową zależy od wielu czynników, przede wszystkim od miejsca montażu, priorytetów estetycznych i wymagań funkcjonalnych.

Rozdzielnica podtynkowa to doskonałe rozwiązanie do wnętrz mieszkalnych i biurowych, gdzie liczy się dyskretny wygląd i oszczędność przestrzeni. Wymaga jednak bardziej skomplikowanego montażu i precyzyjnego zaplanowania wielkości z myślą o przyszłości.

Rozdzielnica natynkowa jest łatwiejsza i szybsza w montażu, bardziej elastyczna przy ewentualnej rozbudowie i często tańsza w instalacji. Choć mniej estetyczna, świetnie sprawdza się w pomieszczeniach technicznych, garażach, piwnicach czy obiektach przemysłowych, a modele o wysokim IP są niezbędne w trudnych warunkach i na zewnątrz.

Niezależnie od wyboru typu montażu, kluczowe jest odpowiednie dobranie wielkości rozdzielnicy (liczby modułów z zapasem), stopnia ochrony IP do warunków panujących w miejscu instalacji oraz wyposażenie jej w niezbędne zabezpieczenia (wyłączniki nadprądowe, RCD, ograniczniki przepięć).

Najważniejszą praktyczną radą jest jednak konsultacja z doświadczonym elektrykiem z uprawnieniami. Fachowiec pomoże dobrać odpowiedni typ i rozmiar rozdzielnicy, zaplanować rozmieszczenie obwodów oraz prawidłowo i bezpiecznie wykonać całą instalację. Pamiętajmy, że prawidłowo zaprojektowana i zainstalowana rozdzielnica elektryczna to gwarancja bezpieczeństwa i komfortu użytkowania przez wiele lat. Nie jest to element, na którym warto oszczędzać kosztem jakości czy profesjonalnego montażu.